Akşam yemeği hazırlanırken fırın, bulaşık makinesi ve su ısıtıcısı aynı anda çalışıyor; birden ışıklar sönüyor. Sigorta kutusuna gidip mandalı kaldırıyorsunuz, her şey normale dönüyor. Birkaç gün sonra aynı şey tekrarlanıyor. Tanıdık mı? Sigortanın atması aslında bir arıza değil, tesisatınızın sizi korumak için verdiği bir tepkidir. Asıl soru, bu tepkinin neden geldiğidir.
Sigorta Ne İşe Yarar?
Evinizdeki otomatik sigortalar (halk arasında "otomat" da denir), bağlı oldukları hattan geçen akımı sürekli izler. Akım, kablonun güvenle taşıyabileceği değeri aştığında sigorta devreyi keser. Böylece kablo aşırı ısınmaz, izolasyonu erimez ve yangın riski oluşmaz. Yani atan sigorta, büyük bir sorunun önüne geçmiş olur.
1. Aşırı Yük
En sık karşılaşılan neden budur. Aynı hatta bağlı yüksek güçlü cihazlar (fırın, ocak, çamaşır makinesi, klima, elektrikli ısıtıcı, su ısıtıcısı) aynı anda çalıştığında hat kapasitesi aşılır. Sigorta birkaç saniye ila birkaç dakika sonra atar. Çözüm genellikle yükü dağıtmak ya da yüksek güçlü cihazlar için ayrı hat çektirmektir.
2. Kısa Devre
Faz ve nötr iletkenleri doğrudan temas ettiğinde akım bir anda çok yükselir ve sigorta anında atar. Hasarlı bir fiş, ezilmiş bir uzatma kablosu veya duvar içinde çivi, dübel ile delinmiş bir kablo kısa devreye yol açabilir. Kısa devrede sigorta genellikle kaldırıldığı anda tekrar düşer.
3. Arızalı Bir Cihaz
Bazen sorun tesisatta değil, prize takılı bir cihazdadır. İçinde rezistansı yanmış bir su ısıtıcısı veya motoru arızalı bir süpürge, her çalıştırıldığında sigortayı attırabilir. Cihazları tek tek çıkarıp deneyerek suçluyu bulmak çoğu zaman mümkündür.
4. Nem ve Su Teması
Banyo, mutfak, balkon ve dış cephedeki prizler ile armatürler neme açıktır. Yağmurdan sonra atan sigorta, dışarıdaki bir aydınlatma ya da balkondaki bir prizin nem aldığının işareti olabilir. Bu durumda sorunlu noktaya dokunmadan önce ilgili sigortayı kapalı tutun.
5. Gevşek Bağlantı
Klemens, priz veya sigorta kutusundaki gevşek bir bağlantı ısınır, zamanla ark yapar. Isınan bağlantı sigortayı düzensiz aralıklarla attırabilir. Bu, gözle görülmeyen ama ciddi yangın riski taşıyan bir durumdur; yanık kokusu veya kararmış priz kapakları eşlik ediyorsa vakit kaybetmeyin.
6. Yıpranmış veya Yanlış Seçilmiş Sigorta
Sigortalar da yaşlanır. Uzun yıllar görev yapmış bir sigorta, normal yükte bile hassaslaşabilir. Tersi de geçerlidir: kabloya göre fazla büyük seçilmiş bir sigorta hiç atmaz ve bu çok daha tehlikelidir, çünkü kablo korunmasız kalır. Sigorta değeri kablo kesitine göre belirlenmelidir.
7. Kaçak Akım
Ana girişte bir kaçak akım rölesi varsa ve elektrik tamamen gidiyorsa, sorun aşırı akım değil kaçak akım olabilir. Bu ayrı bir konudur ve kaçak akım rölesi yazımızda ayrıntılı ele alınır.
Evde Güvenle Yapabilecekleriniz
- Atan sigortanın hangi hatta ait olduğunu belirleyin.
- O hatta bağlı cihazların fişlerini çekin.
- Sigortayı bir kez kaldırın. Tutuyorsa cihazları tek tek takarak sorunlu olanı bulun.
- Sigorta, hiçbir cihaz takılı değilken bile anında atıyorsa tekrar tekrar kaldırmayın; sorun tesisattadır.
Sigorta kutusunu açmak, sigortayı daha büyük bir değerle değiştirmek veya kablolara müdahale etmek kesinlikle uzman işidir. Elektrik çarpması ve yangın riski, deneme yanılma yapılacak bir alan değildir.
Ne Zaman Elektrikçi Çağırmalı?
- Sigorta, cihazlar çıkarılmışken de atıyorsa
- Sigorta kutusunda ısınma, çıtırtı veya yanık kokusu varsa
- Aynı sigorta haftada birkaç kez atıyorsa
- Evinizde eski tip porselen (buşonlu) sigortalar hâlâ kullanılıyorsa
Akif Elektrik olarak Anadolu Yakası'nda 11 ilçede sigorta arızası ve değişimi için hızlı müdahale ediyoruz. Ekibimiz sorunun kaynağını ölçüm cihazlarıyla tespit eder, gerekirse hattı yeniden düzenler ve yaptığı işçiliği garanti altına alır. Sık atan bir sigortayı alışkanlık haline getirmeyin; o uyarının arkasındaki nedeni bulmak evinizin güvenliği için en doğru adımdır.