Bir çamaşır makinesine dokunduğunuzda hafif bir karıncalanma hissettiniz mi? Ya da bilgisayar kasasına değdiğinizde elinizde ufak bir çarpılma? Bu küçük deneyimler çoğu zaman aynı soruna işaret eder: eksik veya bozuk topraklama. Topraklama, tesisatın en az konuşulan ama en önemli parçalarından biridir.
Topraklama Nedir?
Topraklama, elektrikli cihazların metal gövdelerini düşük dirençli bir iletkenle toprağa bağlamaktır. Bir cihazın içinde faz iletkeni gövdeye temas ederse, akım insan vücudu yerine bu düşük dirençli yolu tercih eder. Aynı anda kaçak akım rölesi bu kaçağı algılar ve devreyi keser. Yani topraklama ile kaçak akım rölesi bir ekip gibi çalışır.
Topraklama Olmazsa Ne Olur?
- Elektrik çarpması riski: Gövdesi gerilim kazanan bir cihaza dokunan kişi, akımın toprağa ulaştığı yol olur.
- Röle koruması zayıflar: Kaçak akım toprağa akacak bir yol bulamadığında röle kaçağı ancak bir insan dokunduğunda algılar.
- Cihaz arızaları: Hassas elektronik cihazlar, parazit ve aşırı gerilime karşı daha savunmasız kalır.
- Yangın riski: Gövdeye kaçan akım kontrolsüz yollar bularak ısınmaya neden olabilir.
Evinizde Topraklama Olmadığını Gösteren İşaretler
- Prizlerinizde yan metal topraklama kontakları yoksa (eski tip iki delikli prizler)
- Metal gövdeli cihazlara dokunurken karıncalanma hissediyorsanız
- Bina 1990'lar öncesi yapıldıysa ve tesisat hiç yenilenmediyse
- Prizlerde topraklama kontağı olsa da arkasında toprak iletkeni bağlı değilse (bu sık rastlanan bir durumdur ve dışarıdan anlaşılmaz)
Son madde önemlidir: Prizin görünüşü topraklama olduğunu kanıtlamaz. Kesin sonuç, ölçü aletiyle yapılan ölçümle alınır.
Nötr ile Topraklama Aynı Şey mi?
Hayır. Bazı eski veya hatalı tesisatlarda prizin toprak ucu nötr iletkenine bağlanır ("sıfırlama" denen hatalı uygulama). Bu durumda nötr hattında bir kopukluk olursa cihaz gövdeleri doğrudan gerilim kazanabilir. Bu uygulama tehlikelidir ve düzeltilmelidir.
Doğru Topraklama Nasıl Yapılır?
Topraklama, binanın ana topraklama sistemiyle başlar. Bina temelinde veya bahçede uygun şekilde yerleştirilmiş topraklama elektrotları, ana panoya bağlanır. Oradan her daireye ve her prize toprak iletkeni taşınır. Topraklama direncinin uygun değerde olup olmadığı ölçümle doğrulanır.
Apartmanlarda ana topraklama genellikle ortak alandır; bu nedenle bina yönetimiyle birlikte hareket etmek gerekebilir. Daire içinde ise her prize toprak hattının ulaştırılması ve bağlantıların sağlıklı olması gerekir.
Kendiniz Yapmayın
Topraklama tesisatına müdahale, panoda ve gerilimli hatlarda çalışmayı gerektirir. Yanlış yapılan bir topraklama, hiç olmamasından daha tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Bu işi mutlaka uzman bir elektrikçiye bırakın.
Akif Elektrik ile Topraklama Kontrolü
Akif Elektrik olarak Anadolu Yakası'nda 11 ilçede topraklama tesisatı kontrolü ve kurulumu yapıyoruz. Mevcut topraklamanızı ölçer, eksik veya hatalı noktaları raporlar ve gerekli düzeltmeleri garantili işçilikle uygularız. Evinizde çocuk, yaşlı ya da çok sayıda elektronik cihaz varsa topraklama kontrolünü ertelememenizi öneririz. Kapsamlı bir yenileme düşünüyorsanız elektrik tesisatı yenileme hizmetimizle topraklamayı da baştan ele alabiliriz.